مخفى شدگان در قبرها . مقصود اين است كه اين بندگان همه « مضمّنون اجداثاً » مخفى شده در قبرها هستند . « و كائنون رفاتاً » ، « كائنون » از مادّه « كون » به معناى بودن است ، « رفات » به معناى پوسيده است ; يعنى اينها همان انسانهايى هستند كه در اثر ماندن در قبرها پوسيده شده و به صورت پودر در آمده بودند ، اينك خدا دوباره آنها را در اين جهان ( قيامت ) خلق فرموده است . در قرآن شريف آمده است : ( و قالوا أءذا كنّا عظاماً و رفاتاً أءنّا لمبعوثون خلقاً جديداً ) ( 1 ) مشركين مىگفتند : آيا زمانى كه ما استخوان پوسيده مىشويم باز هم به صورت خلق جديد خلق شده و مبعوث مىشويم ؟ حضرت در اين جمله اشاره مىكنند كه اين آدمهايى كه در آن صحراى قيامت برانگيخته شده اند همان استخوان پوسيده هاى داخل قبرها هستند ، با قدرت خدا براى مرتبه دوّم خلق شده اند . « و مبعوثون افراداً » خلقت ما در اين دنيا به صورت انفرادى و تك تك بوده ، اوّل آدم ( عليه السلام ) خلق شد ، بعد حوّا خلق شده و بعد ديگران تا اين كه امروز جمعيّت دنيا حدود پنج ميليارد نفر است ; در اين جمله حضرت آمده است در قيامت هم مردم « مبعوثون افراداً » مبعوث شده به صورت فردى هستند ; تك تك مبعوث مىشوند . قرآن شريف نيز در اين مورد فرموده است : ( و لقد جئتمونا فرادى كما خلقناكم اوّل مرّة ) ( 2 ) هر يك به تنهايى به پيشگاه حق آمده است ، همان طورى كه در مرتبه اوّل شما را خلق كرده ايم . « و مدينون جزاءً » قيامت جاى جزاى اعمال است ، هر كسى در قيامت به جزاى اعمال نيك يا بدِ خود مىرسد . ( فمن يعمل مثقال ذرّة خيراً يره ، و من يعمل مثقال

--> 1 - سوره اسراء ، آيات 49 و 98 2 - سوره انعام ، آيه 94